Występują one przede wszystkim w mitologii słowiańskiej i germańskiej. Ich motyw wykorzystywany jest często w literaturze, sztuce (głównie malarstwo), jak i w filmach. Jest to człowiek, który przekształca się w wilka. Zależnie od założenia robi on to albo na własne życzenie i kiedy chce, albo też każdego wieczoru po zachodzie słońca lub tylko w czasie pełni, ale na całe te trzy doby. Najczęściej wilkołakiem stać się można poprzez rzucony uroku lub po ukąszeniu przez innego wilkołaka. Wielokrotnie mówi się też o walce wilkołaków z wampirami. Dla obu głównym źródłem pożywienia są ludzie. Zdjęcie klątwy z takiego wilkołaka nie zawsze jest możliwe.